Μελέτη της ανθεκτικότητας σε οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα φυσικών πληθυσμών του δάκου της ελιάς (Bactrocera oleae)

Abstract

Το έντομο Bactrocerae oleae (Gmelin), ο κοινός δάκος της ελιάς, θεωρείται ως ένα από τα πλέον βλαβερά έντομα, δεδομένου ότι προκαλεί πολύ μεγάλες καταστροφές στην ελαιοπαραγωγή. Ο έλεγχος του δάκου γίνεται ως επί το πλείστον με χρήση χημικών εντομοκτόνων. Πέρα από τις καταστροφικές επιπτώσεις των εντομοκτόνων στο περιβάλλον και γενικά στο οικοσύστημα, η υπερβολική και η μη ορθολογική χρήση τους έχει δημιουργήσει και ένα έντονο πρόβλημα ανθεκτικότητας των εντόμων στα εντομοκτόνα. Για το λόγο αυτό μελετήθηκε η ανθεκτικότητα του δάκου στο οργανοφωσφορικό εντομοκτόνο dimethoate με βιοδοκιμές σε άτομα από φυσικούς πληθυσμούς που συλλέχθηκαν από πέντε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδος, καθώς και σε ένα εργαστηριακό στέλεχος. Οι βιοδοκιμές έγιναν με τοπική εφαρμογή του εντομοκτόνου. Τα αποτελέσματα δείχνουν ένα υπερδεκαπλάσιο επίπεδο ανθεκτικότητας στους φυσικούς πληθυσμούς σε σχέση με το μέχρι τώρα περιγραμμένο, κάτι που αντιστοιχεί σε μια διαφορά που κυμάνθηκε από 15 έως 30 φορές της ανθεκτικότητας του εργαστηριακού στελέχους. Ένας από τους πιο σημαντικούς μηχανισμούς ανθεκτικότητας στα οργανοφωσφορικό αφορά τη δομική μεταβολή του μορίου της ακετυλοχολινεστεράσης (AChE), η οποία αποτελεί στόχο δράσης των εντομοκτόνων. Η δομική μεταβολή της AChE εκτιμάται ότι οφείλεται σε μεταλλάξεις που αλλάζουν το ενεργό κέντρο του ενζύμου. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των βιοδοκιμών μας κάνουν να υποπτευόμαστε την παρουσία πολλών διαφορετικών μεταλλάξεων στο γονίδιο της AChE. Από το πείραμα προέκυψε ότι το LD5o του πληθυσμού της Αργολίδας ήταν 41,54ημ/έντομο, για τον πληθυσμό της Καβάλας 42,63 ng/έντομο , των Καλών Νερών 35,59 ng/έντομο , της Κυπαρισσίας 67,14 ng/έντομο και της Λέσβου 50,51 ng/έντομο , ενώ το LD5o του εργαστηριακού πληθυσμού ήταν 2,11 ng/έντομο.