Παραγωγή γραπτού λόγου στις φυσικές επιστήμες : η περίπτωση του συμπεράσματος. Το "συμπέρασμα" στο "Τετράδιο Εργασιών" της ΣΤ' δημοτικού

Abstract

Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια να μελετηθεί η διαδικασία παραγωγής γραπτού λόγου από τους/ις μαθητές/ριες της Στ’ τάξης στο μάθημα της Φυσικής. Το πεδίο έρευνας λοιπόν αποτελεί όχι το γλωσσικό μάθημα, στο οποίο κυρίως γίνεται παραγωγή γραπτού λόγου, αλλά το μάθημα της Φυσικής. παραγωγή γραπτού λόγου εστιάζεται στο «συμπέρασμα», όχι ως κειμενικό είδος, αλλά ως ένα είδος γραφής του επιστημονικού λόγου. Το δείγμα που αποτελεί το υλικό της έρευνας είναι τα «Φύλλα εργασίας» του «Τετραδίου εργασιών Ερευνώ και Ανακαλύπτω» μαθητών/ριών της Στ’ τάξης κάποιων Δημοτικών σχολείων της πόλης της Λάρισας και της επαρχίας Τρικάλων, καθώς και ένα ερωτηματολόγιο που δόθηκε στους/ις εκπαιδευτικούς των τμημάτων. Οι θεωρίες που αποτελούν τη βάση για τη μελέτη και ανάλυση των δεδομένων είναι η θεωρία της εποικοδόμησης της γνώσης, που κυρίως αναφέρεται στον τρόπο παραγωγής της γνώσης στο μάθημα των Φυσικών και η Συστημική Λειτουργική Γλωσσολογία που μαζί με τη θεωρία των κειμενικών ειδών και τη θεωρία της πολυτροπικότητας συνεισφέρουν στη μελέτη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών αυτού που ονομάζουμε «Γλώσσα της Επιστήμης». μέθοδος που ακολουθήθηκε για την ανάλυση των δεδομένων ήταν ποιοτική, με έμφαση στην ύπαρξη μη των χαρακτηριστικών του λόγου που παράγεται από τους μαθητές/ριες. Επιπλέον έγινε και μια ποσοτική προσέγγιση, με στόχο να φανεί ο βαθμός αυτονομίας στην παραγωγή του λόγου των μαθητών/ριών αντίθετα συμφωνίας με τα πρότυπα του «Βιβλίου δασκάλου». Από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτουν δύο στοιχεία: η αδυναμία των μαθητών/ριών να εκφραστούν γραπτά χρησιμοποιώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου, καθώς και η μη επίτευξη των στόχων που τίθενται από το Δ.Ε.Π.Π.Σ. και το Α.Π.Σ. σχετικά με τη μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθηθεί. Τα στοιχεία αυτά βέβαια χρήζουν περαιτέρω μελέτης και ανάλυσης , κάτι που ωστόσο δεν περιλαμβάνεται στα πλαίσια αυτής της έρευνας.