Χωροταξία στην έρημο: ζητήματα πολιτικής οικιστικού δικτύου στη Σαουδική Αραβία

Abstract

Η διαδικασία ανάπτυξης του οικιστικού δικτύου σε μια κλειστή οικονομία έχει μελετηθεί διεξοδικά και αποτελεί ιδιαίτερο αντικείμενο εφαρμογής χωροταξικής πολιτικής. Σημαντικός για τη διαμόρφωση σχετικών πολιτικών είναι ο ρόλος των πόλεων μεσαίου και μικρού μεγέθους που λειτουργούν σε ένα ενδιάμεσο επίπεδο στο οικιστικό δίκτυο και ανταγωνιστικά στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Τα Ευρωπαϊκά κράτη έχουν να επιδείξουν μακροχρόνιες πολιτικές σε σχέση με την ισόρροπη ανάπτυξη του χώρου και του αστικού δικτύου καθώς και τη διαχείριση των σχέσεων μεταξύ των πόλεων. Ο στρατηγικός χωρικός σχεδιασμός έχει εδραιωθεί στην Ευρώπη ως εργαλείο άσκησης δημόσιας πολιτικής με τις χώρες να διαμορφώνουν συστήματα σχεδιασμού προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους. Παράλληλα, στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αναδειχθεί καινοτόμες χωρικές προσεγγίσεις όπως η πολυκεντρικότητα και η εταιρική σχέση πόλης - υπαίθρου που βρήκαν εφαρμογή σε διάφορα επίπεδα. Πιο πρόσφατα, η τοποκεντρική προσέγγιση της ανάπτυξης σε συνδυασμό με την έννοια της χωρικής διακυβέρνησης διαμόρφωσαν ένα σύγχρονο πλαίσιο για τον καλύτερο συντονισμό των πολιτικών στο χώρο και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς τους. Η παρούσα εργασία επιχειρεί μια πρώτη ανάγνωση της απήχησης εννοιών και προσεγγίσεων που βρήκαν εφαρμογή σε Ευρωπαϊκές χωρικές πολιτικές, κατά το χωρικό σχεδίασμά στο διαφοροποιημένο γεωγραφικά, κοινωνικά και οικονομικά περιβάλλον της Σαουδικής Αραβίας. Στην προσπάθεια αυτή, σκιαγραφεϊται η διαδικασία αστικοποίησης συνοψίζονται οι βασικές πολιτικές που διαμορφώνουν σήμερα το πλαίσιο χωρικής ανάπτυξης της χώρας καθώς και οι σημαντικότερες προκλήσεις για το οικιστικό δίκτυο και τις πόλεις. Η κατάρτιση ενός προγράμματος ενίσχυσης των μεσαίων και μικρών αστικών κέντρων αποτελεί την αφορμή για υιοθέτηση μιας τοποκεντρικής προσέγγισης διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της δυτικής χωρικής σκέψης στο βασίλειο.