Η αναπτυξιακή διάσταση της Χωροταξίας: προοπτικές και προϋποθέσεις εφαρμογής του νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου Αττικής

Abstract

Ο Χωρικός Σχεδιασμός αποτελεί αναπτυξιακό εργαλείο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Οικονομικό Προγραμματισμό. Ωστόσο, είναι διαπιστωμένη η έλλειψη συντονισμού που διέπει το ρόλο και τη σχέση των σχετικών πολιτικών οι οποίες διαμορφώνονται σε δύο παράλληλα συστήματα, όπου κάθετα καθορίζονται δεσμευτικές, ιεραρχικές σχέσεις αλλά οριζόντια η σύνδεση παραμένει διαχρονικά ανεπαρκής. Η διάσταση αυτή αποτελεί πραγματικότητα την ίδια στιγμή που η προσέγγιση της εδαφικής συνοχής προκαλεί αυξημένες προσδοκίες ως προς την ενασχόληση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τη χωροταξία με βασική επιδίωξη την καθοδήγηση των χωρικών επιπτώσεων των πολιτικών και ταυτόχρονα τη βελτίωση του συντονισμού τους οριζόντια και κάθετα. Η οπτική αυτή συνδέεται με την προσπάθεια βέλτιστης αξιοποίησης των χωρικών πλεονεκτημάτων των περιφερειών και σχετίζεται με την υιοθέτηση της προσέγγισης των ολοκληρωμένων «κατά τόπους» πολιτικών. Η Αττική, ως λειτουργική περιφέρεια της πρωτεύουσας και λόγω του πληθυσμιακού και οικονομικού μεγέθους της και των ποιοτικών χαρακτηριστικών των δραστηριοτήτων που φιλοξενεί, μπορεί να αναλάβει πρωτεύοντα ρόλο στην προσπάθεια δρομολόγησης αναπτυξιακής πορείας για τη χώρα. Βασικό εργαλείο σχεδιασμού της αποτελεί το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο (ν.4277/14) το οποίο διαθέτει συγκεκριμένους στόχους και κατευθύνσεις αναπτυξιακού χαρακτήρα με τη φιλοδοξία να αποτελέσει ουσιαστικό μοχλό οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Στο παραπάνω πλαίσιο, η παρούσα εργασία επιχειρεί ένα σχόλιο σε σχέση με τους αναπτυξιακούς στόχους και κατευθύνσεις του νέου ΡΣΑ, το βαθμό στον οποίο ενσωματώνει τομεακές αναπτυξιακές κατευθύνσεις αλλά και τη συσχέτισή του με εργαλεία όπως το ΕΣΠΑ και ο αναπτυξιακός νόμος. Ως βασικά ζητήματα από τα οποία εξαρτάται η προοπτική το ΡΣΑ να ανταποκριθεί στο ρόλο συντονισμού των αναπτυξιακών πολιτικών, θίγονται το διοικητικό σχήμα, το πεδίο εφαρμογής και η εξασφάλιση οριζόντιων συνεργιών. Τέλος, διατυπώνονται προβληματισμοί και συγκεκριμένες προτάσεις οργανωτικού και θεσμικού χαρακτήρα.